Osmanlı’dan Cumhuriyet’e yerel yönetimin kökenine yolculuk: “Belediye”

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Mehmet Güneş’in kaleme aldığı “Belediye” adlı kitabı okurlarla buluşturuyor. Arşiv belgeleri, salnameler ve birinci el kaynaklara dayanan bu çalışma, geleneksel düzenden modern belediyeciliğe geçişi tüm evreleriyle analiz ediyor. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e taşra idaresinin ele alındığı muhtarlık, kaymakamlık, valilik ve belediye başlıklı dört kitaplık serinin sonuncusu olan bu çalışma, Osmanlı idari mirasının Türkiye Cumhuriyeti yerel yönetim geleneğine nasıl temel teşkil ettiğini merak eden okurlar için önemli bir rehber niteliği taşıyor. VakıfBank Kültür Yayınları’nın tarih kitaplığı, Mehmet Güneş’in kaleme aldığı “Belediye” adlı çalışmayla genişlemeye devam ediyor. Osmanlı Devleti’nde klasik dönemde belediye hizmetleri , merkezi yönetimin atadığı görevliler ve vakıflar aracılığıyla yürütülüyordu. Ancak 19. yüzyılda, özellikle ticari açıdan gelişmiş liman kentlerinde tüccarların, bankerlerin ve yabancı nüfusun artan talepleri bu yapının dönüşmesini zorunlu hâle getirdi. Tanzimat döneminde merkezi hükümet, Kırım Savaşı sırasında İstanbul’a gelen yabancıların beklentilerini de dikkate alarak 1855 yılında Şehremaneti’ni kurdu. Modern belediyeciliğin ilk adımı olarak kabul edilen bu kurum, beklenen başarıyı tam anlamıyla sağlayamadı. Bunun üzerine 1857–1858 yıllarında Beyoğlu-Galata bölgesinde Altıncı Daire-i Belediye kurularak yeni bir yapılanmaya gidildi. Avrupa’dan, özellikle Fransız yerel yönetim modelinden esinlenerek başlatılan bu süreç, 1860’lı yıllardan itibaren İstanbul dışındaki bölgelere de yayıldı. Mali zorluklara rağmen devlet, belediye teşkilatını güçlendirmek amacıyla çeşitli hukuki düzenlemeler gerçekleştirdi. 1877’de yürürlüğe giren kanunlarla belediyelerin görev ve yetkileri daha belirgin hâle getirildi. Zamanla yaygınlaşan belediye meclisleri ve sınırlı da olsa hayata geçirilen seçim uygulamaları, toplumsal düzeyde demokratik bilincin gelişimine katkıda bulundu. Bu yönüyle Osmanlı belediyeciliği, Cumhuriyet dönemindeki yerel yönetim anlayışının temelini oluşturan önemli bir dönüşüm sürecine işaret etmektedir. Arşiv belgeleri, salnameler ve birinci el kaynaklara dayanan bu çalışma, geleneksel düzenden modern belediyeciliğe geçiş sürecini tüm yönleriyle ele alıyor. Osmanlı idari mirasının Türkiye Cumhuriyeti’nin yerel yönetim anlayışına nasıl zemin hazırladığını merak eden okurlar için kitap, kapsamlı bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor. Kitaptan: “Osmanlı Devleti’nin tarihi, son yıllarda çeşitli yönleriyle incelenip çok sayıda kitap, makale ve tez kaleme alınmıştır. Önceleri siyasi tarih ekseninde sürdürülen çalışmalar, zamanla görülen ihtiyaç üzerine sosyal, idari ve iktisadi alanlara da yönelmiş; bu kapsamda Türkiye Cumhuriyeti’nin miras aldığı taşra yönetim geleneğini ve dolayısıyla belediyelerin teşekkülü, yapısı ve işlevlerini anlamak ve anlatmak üzere hem yerel araştırmacılar hem de akademisyenler eserler ortaya koymuşlardır. Osmanlı Devleti’nin kuruluş ve gelişim dönemlerinden itibaren muhtelif kişi ve kurumlar tarafından yürütülen vergi tahsili, esnaf denetimi, asayişin temini, altyapı çalışmaları, imar ve tamir işleri, sosyal yardımlaşma ve kültürel faaliyetler, önemli kurumsal dönüşümlerin tecrübe edildiği Tanzimat döneminde taşradaki mülki birimler ile modern belediye teşkilatı tarafından icra edilmiştir. Modern belediyecilik, önce başkent İstanbul’da başlayıp bir süre sonra taşraya yayılmış ve bu şekilde Türkiye Cumhuriyeti’nin yerel idaresinin temeli olmuştur.” Yazar Hakkında; Iğdır’da dünyaya gelen yazar, ilk ve ortaokulu Iğdır’da, liseyi İstanbul’da okudu. 2006 yılında Marmara Üniversitesi Atatürk eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümünden mezun olduktan sonra aynı üniversitenin Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yakınçağ Bilim Dalı’nda eğitimini devam ettirdi. 2008 yılının sonunda Osmanlı Arşivi’nde personel olarak çalışmaya başladı. Bunun yanında Marmara Üniversitesinde 2009 yılında yüksek lisans tezini ve 2013 yılında doktora tezini tamamladı. 2015 yılında Iğdır Üniversitesine öğretim üyesi olarak geçtikten sonra burada 2017 yılında doçent, 2022 yılında profesör oldu. Osmanlı Devleti’nin modernleşme dönemindeki taşra idaresi üzerine muhtelif kitap ve makaleleri bulunan yazar, evli ve iki çocuk babasıdır. KÜNYE Yayınevi: VBKY Kitabın adı: Belediye Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Yerel Yönetimler Yazar: Mehmet Güneş Kategori: Tarih Kitap Editörü: Yüksel Çelik Proje Editörü: Ömer Uzunağaç Son Okuma: Ali Kılıç Kapak ve Sayfa uygulama : Faruk Özcan Kapak Resmi: Abdullah Said Çetin Sayfa Sayısı: 516 Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

BÖLÜMLER

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e yerel yönetimin kökenine yolculuk: “Belediye”

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Mehmet Güneş’in kaleme aldığı “Belediye” adlı kitabı okurlarla buluşturuyor.

SİZİN DÜŞÜNCELERİNİZ

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

ÇOK OKUNAN HABERLER